YILANI KONTROL EDEN ŞEYTANIN TA KENDİSİDİR!

SANATIN TARİHİ


Celil Sadık

celilsadk02@gmail.com

Franz Von Stuck’un 1893 yılında yaptığı Günah isimli esere bakıyorsunuz. “Ressamların Prensi” olarak bilinen Stuck’ın Yılana Sarılan Kadın serisinin en mükemmel versiyonu diyebiliriz bu eser için.

Sembolizm akımının en güçlü temsilcilerinden biri olan Stuck, resim hayatı boyunca kır tanrılarını, tanrıçaları, şeytanları, ifrit ruhları ve gizemli konuları ele aldı.

Günah, Franz Von Stuck, 1893

Sembolizm akımının en güçlü temsilcilerinden biri olan Stuck, resim hayatı boyunca kır tanrılarını, tanrıçaları, şeytanları, ifrit ruhları ve gizemli konuları ele aldı.

Stuck, tanınırlığını Kendini Yılana Teslim Eden Kadın temasında tepe noktasına ulaştırsa da diğer resimleri ve ele aldığı konularla beni her zaman heyecanlandıran, ilgimi çeken ressamlardan biri olmuştur.

Peki kim bu kadınlar? Neden yılana sarılarak bizlere tuhaf ve ürkütücü bir şekilde bakıyorlar?

Aslında her şey cinselliğin ve seksin moda olmasıyla başlıyor.

Yıl 1863. Bir önceki yazımda uzunca sözünü ettiğim Manet ve Kırda Öğle Yemeği tablosu pek çok şeyi değiştirmişti. Resimde görülen çıplak, sıradan figürler çok sevilmiş ve pek çok genç sanatçıyı etkilemişti. Bu dönemden önce yalnızca mitolojik tanrı ve tanrıçaları çıplak gösteren Batı sanatı, Stuck’tan sonra net bir biçimde kabuk değiştirmiş ve modern sanata evrilmiştir.  

Daha önce din merkezli olan resim sanatı, insanın iç dünyasını anlamaya çalışır artık. Sanatçılar kendi kişisel deneyimlerinden yola çıkarak resimler yapmaya başlamış, cinsellik temasının işlenmesi Avrupa’da yaygın bir hâle gelmiş, tabiri caizse, hemen hemen her alanda moda olmuştur. Yapılan bilimsel araştırmalardan tutun da genelev sayısının artışına kadar her yerde cinsellik konuşulmaya başlanmıştır.

Bu bilgileri edindikten sonra cinsel hastalıkların da hızla arttığını duyduğunuza şaşırmayacaksınızdır. Kısa süre içinde patlak veren frengi salgını Avrupa’nın başına bela olmuştu. Sembolist ve ekspresyonist sanatçıların çoğunun eserlerinde “cadı kadın” veya “şeytan kadın” temasının ortaya çıkışı da bu tarihlere denk gelmektedir.  

Stuck, bize bu korkunun resim sanatına ne kadar etkileyici bir şekilde aktarılabileceğini gösteriyor. Gördüğümüz resimdeki figürün göğüs-karın bölgesi çıplak ve sadece bu alana doğrultulmuş bir ışık söz konusu. Kadın anlaması zor bir yüz ifadesiyle ürpertici bir şekilde, doğrudan bize bakıyor. Eserin tonları oldukça kasvetli ki bu da korku unsurunu büyük ölçüde güçlendiriyor. Kadının omzunda ise bir piton yılanı görüyoruz.

Günahı, hatta ilk günahı sembolize eden yılan, erotik bir sembolizmin ürünü olarak kadının bütün vücudunu sarmış. İkisi de doğrudan bize bakıyor. Elbette burada dini bir gönderme de bulunuyor: Adem ve Havva, yılan, yasak elma, ilk günah, cennetten kovulma… Kısacası evet, hepimizin bildiği bir hikâye aslında bu. Ancak burada Adem figürünü görmüyoruz.

Stuck, Adem ve Havva temasını başka resimlerinde de ele almıştır. Ancak bu resim hakkında söyleyebileceğimiz ve onu diğerlerinden ayıran en önemli bilgi, ressamın kadın olarak betimlediği figürün aslında Lucifer/Şeytan olduğudur.

Yani yılanı kontrol eden, şeytanın ta kendisidir!

Ürpertici ve şehvetli bakışlarıyla bu şeytan, bizleri günaha davet etmektedir. Bu kadın, Stuck’ın Münih sokaklarında gördüğü, ölüm saçan fahişelerden biri muhtemelen… O zamanlar fahişelerle birlikte olmak, kumar oynamak anlamına geliyordu; hayatınız pahasına oynadığınız bir kumar…

Ressam, kadının olağanüstü gücünü sadece bakışlarına değil, beden diline de yansıtmayı başarmış. Omzundaki dev pitonu taşırken hiç de zorlanıyormuş gibi görünmüyor. Koca yılanı ipek bir şal gibi boynuna atmış, dimdik duruyor.

Kadınları “baştan çıkarıcı” olarak tanımladığı için fazlasıyla eleştiri alan sembolizm akımı bir yana, Franz Von Stuck seyircilerin zihnine giren ve onları etkileyen, güçlü bir resim yaratmıştır. Kadının bakışlarındaki o çekime yakalanıp günaha girmek veya resmin yanından öylece geçip gitmek ise elbette ki sizin elinizdedir.


Kitap365.com, web sitemizde en iyi deneyimi yaşamanızı sağlamak için çerezleri kullanır. Daha fazla bilgi için tıklayın