Botticelli ve "Bahar Alegorisi"

Rönesans denince ilk akla gelen isimlerden biri Sandro Botticelli’dir. Bahar yavaş yavaş yaklaştığında ise benim de aklıma her zaman Floransalı ressamın yaptığı Bahar Alegorisi adlı resim gelir...

Klasik Hıristiyan kompozisyonlarının sıklıkla ele alındığı bir dönemde, mitolojik sahneler yapmasıyla ünlenir sanatçı. En bilinen eserlerinden biri olan Venüs’ün Doğuşu, o dönemde Floransa’da büyük ses getirmiştir.

Eğer okurlarımız arasında mitolojiye ilgili olanlar var ise bu resme baktıklarında, sahnenin hangi mitsel olaydan yola çıkılarak resmedildiğini aramaya başlayacaktır. Ancak bulamayacaklar, çünkü sanatçı mitolojik bir olayı anlatmak yerine sadece mitolojik figürler kullanmıştır. Yani resmin anlatmaya çalıştığı bir mitolojik hikâye yok. Ama anlatmak ya da işaret etmek istediği şeyler var elbette. Figürler belirli bir kompozisyon dâhilinde, çiçekli bir bahçe içine yerleştirilmişler. Hiçbir figürün bir diğeriyle iletişim kurmaması, birbirleri ile muhatap olmaması dikkat çekicidir. Ancak yine de hareketleri ve temsil ettikleri değerler ile birlikte bir anlam bütünlüğü yaratırlar. Şimdi resmin bize neler anlattığını anlamak için daha detaylı bir inceleme yapalım...

İlk olarak resmin merkezinden başlayalım. Karşımızda, tüm gösterişi ve güzelliği ile Tanrıça Venüs’ü, yani Aphrodite’i görüyoruz. Aynı zamanda bereketi ve yeniden doğuşu da temsil eden Venüs’ün bu sebeple bir ilkbahar sembolü olduğunu da söyleyebiliriz. Kompozisyonda gördüğümüz bahçe de kendisine aittir. Portakal ağaçları ve çiçeklerle dolu bahçesinin tam merkezinde duruyor ve güzelliğini sergiler.

Kompozisyonun bir diğer dikkat çekici figürü ise en sağda, uçarken gördüğümüz kanatlı Zephyrus figürüdür. Kendisi batı rüzgârının tanrısıdır. Özelliği ise Venüs’ün bahçesine girebilen tek rüzgâr olmasıdır. İnanışa göre Zephyrus, bu bahçeye çiy damlacıklarını getirir ve güzel kokuların Venüs’ün bahçesine dolmasını sağlar. Zephyrus’un yanaklarının şişik olması onun rüzgârı estirdiğinin göstergesidir. Zephyrus’un önünde, yakalamaya çalışırmış gibi göründüğü kadın figürü ise Yunan mitolojisindeki bir tür peri olan “nymph”dir. İkisi evli olmaları nedeniyle kompozisyon içerisinde birlikte gösterilmişlerdir. Hatta Chloris bu evlilikle birlikte çiçeklerin tanrıçası Flora’ya dönüşür.

Venüs figürünün solunda ise üç kadın figürü daha yer alıyor. Bunlar da Yunan mitolojisinde “Üç Güzeller” olarak bilinen figürlerdir; güzellik, cazibe ve yaratıcılığı sembolize etmektedirler. Venüs’ün üzerinde ise oğlu olan Aşk Tanrısı Eros’u görüyoruz. Elinde insanları birbirlerine âşık etmek için kullandığı oku var. Hatta Eros az sonra bu oku, üç güzellerden ortadakine atacak şekilde çekmiş. Eros’un attığı ok kadına denk geldiği anda kadın, gördüğü ilk kişiye âşık olacak. Sırtı bize dönük olan bu kadın figürü ise kompozisyonun solundaki erkek figürüne doğru bakıyor.

En solda gördüğümüz erkek figürünün kılık kıyafetine baktığımızda onun Merkür, yani Hermes olduğunu anlıyoruz. Haberci tanrı, rüzgârın ve hızın tanrısı olarak da bilinmektedir. Bu nedenle sandaletlerinde ve miğferinde kanat figürleri görürüz.

Buradaki Merkür figürünün Lorenzo de Medici veya Guliano de Medici model alınarak yapıldığı düşünülmektedir. Eserinde Medici’lere yer veren Sandro Botticelli, dönemin en büyük sanat meselelerinden birini kompozisyona taşıyarak Medici’lere duyulan hayranlığın ve onların Floransa’da varlık göstermeye başlamasıyla gelen baharın bir resmini yapmış olabilir mi? Bu kompozisyon, izleyiciye bir mesaj iletmek yerine zenginlik ve şatafatı sahneleyen bir resim gibi görünmekte. Özellikle sahneyi örten portakal ağaçlarına bakınca bunu daha iyi anlarız çünkü bu meyve, Medici hanesinin sembolize eden imgelerden biridir. Portakal ticareti ile servetine servet katan Medici’ler, yeniden doğuşun, güzelliğin, zenginliğin ve sanatın temsilidirler.

Kısacası, sanat koruyucusu bu hane için resim yapan Floransalı usta Botticelli, Medici’leri anıtlaştırırken Rönesans zarafeti ve güzelliğinden de ödün vermemiştir.


Kitap365.com, web sitemizde en iyi deneyimi yaşamanızı sağlamak için çerezleri kullanır. Daha fazla bilgi için tıklayın