Renkli Rüyalar Oteli’nde…

Ajan Literer dergisinin "Çantamdaki Kitaplar" köşesinin yazarı Elif Türkölmez, sizi birbirinden farklı kitapların ter aldığı Renkli Rüyalar Oteli’ne davet ediyor.

Fin yazar Tove Jansson’un Dürüst Yalancı adlı romanı, Patti Smith’in Maymun Yılı adlı anlatısı ve Maggie O’Farrell’ın Ben Ben adlı anıları bu ay çantamdaydı. Üç yazarın da farklı türlerdeki kitapları aracılığıyla hayat ve ölüm hakkında söyledikleri pek çok cümle kalbime kazındı.

“Anna Aemelin’in iyi insan olduğunu söylemelerinin sebebi kimseye kötü yüzünü göstermek zorunda kalmamasındandı belki…”

Tove Jansson’ın Dürüst Yalancı adlı kitabındaki bu cümleyi okuduktan sonra, kitabı kapatıp bu cümle üzerinde uzun uzadıya düşünme ihtiyacı hissettim. Neredeyse bir tam gün boyunca. Ulus Baker’in kötülük ve insanın içindeki öldürme güdüsü üzerine yazdıklarını okumamla aynı zamana denk geldiği için belki de, bu cümlenin içimdeki yankısı uzun sürdü. Olabilir. Sıklıkla, kitapları içlerindeki tek bir cümle için okumuş olma talihiyle kutsandığımı hissederim çünkü. Bana has bir durum olduğunu da sanmam bunun.

Hepimiz kitapların içindeki bir cümleyi diğer cümlelerden daha çok severiz. Dürüst Yalancı, çocuk kitaplarıyla ve özellikle Mumi adlı karakterle tanınan Helsinkili yazar ve illüstratör Tove Jansson’ın 1981 yılında yazdığı bir roman. Katri Kling ve Anna Aemelin adlı birbirinden farklı ama özde pek benzer iki kadının arasında geçiyor. Karlı puslu kuzeyin buz gibi havasında, çetin doğasında ilerliyor. Zaten doğa en az karakterler kadar göz önünde bu kitapta.

Birisi eğitimsiz ama kafası her işe basan ve görünüşte tekinsiz Katri, diğeri entelektüel, yazar, illüstratör ve ailesinden kalan mirasla hayatını sürdüren, görünüşte güvenilir Anna.

Bu iki kadının önce içsel düzlemde başlayan çatışmaları zamanla sözlü ve açık bir karşı karşıya gelmeye döndüğünde, iyilik, kötülük, dürüstlük ve çıkarcılık gibi kavramlar üzerine tüm bildiklerimizi unutturan olaylar yaşanmaya başlıyor. Kim dürüst, kim yalancı, yazar bu kararı okura bırakıyor.

Ve insan, Ulus Baker’in dediği gibi, belki de kötü dediğimiz iyi, iyi dediğimiz kötüdür, diye düşünmeye başlıyor. Nefis bir kar kış atmosferinde geçen, ezberlenmiş kavramları sorgulatan, başarılı bir roman bu.

“Ne de olsa Maymun yılı, her şey mümkün…”

Patti Smith’in yeni kitabı Maymun Yılı, sanatçının Santa Cruz sahilinde tek başına dolaştığı bir yılın günlüklerinden oluşuyor. Kendi çektiği fotoğrafların da yer aldığı kitapta Smith, yediği yemeklerden, gördüğü insanlardan, tişörtlerden, mezarlıklardan, oolong çayından, eski lavabolardan, sıcak yaz gecelerinden, moteller ve kır çiçeklerinden bahsediyor. Yazarın, “Hayatın akıp gittiğini hissedebiliyordum… Ne de olsa Maymun yılı, her şey mümkün, her şey olabilir,” dediği bir yılda hakikaten de her şey oluyor ve Smith, Amerika’nın değişen siyasi ikliminin içinde özgür bir sanatçı olarak olan biteni gözlemliyor.

Batı Amerika manzaraları eşliğinde, Smith’in şiirsel diliyle ördüğü bir yılın notları bunlar. Maymun Yılı, gerçekle kurgunun iç içe geçtiği cümlelerden oluşan, rüyalara benzer güzellikte bir kitap.

Aslında ölümle her gün karşılaşıyor olabiliriz.

Maggie O Farrell’ın Ben Ben adlı kitabında anlatılanların gerçek olmamasını umdum bir süre. Çünkü gerçek olmaları hâlinde bu beni biraz ürkütecek, ölümle bu kadar çok kez burun buruna gelmenin normalleşmesi içime bir burukluk katacaktı.

Ama gerçekti.

Bütün bunlar Farrell’ın bizzat yaşadığı hikâyelerdi. Yazar, üzerlerinden biraz zaman geçtikten sonra onları hem soğukkanlılık hem de ustalıkla anlatabilmiş, ölümün esasında her an yanı başımızda olabileceğine dair bir metin kurgulamış.

Göl kenarında erkek arkadaşıyla yürüyüş yaparken boynuna dayanan bir bıçak, arkadaşlarına hava atmak için denize atlayıp akıntıya kapıldığı bir gece, ormanda önüne çıkıp dürbününün kayışını boynuna dolayan bir yabancı… Bunlar, Farrell’ın ölümden kıl payı kurtulduğu olaylardaki ayrıntılardan bazıları… Aslında düşününce, hepimiz için durum aynı. Tracy Chevalier’in dediği gibi, ölüm hakkında olup da kendimi bu kadar canlı hissettiren hiçbir kitap olmadı.


Kitap365.com, web sitemizde en iyi deneyimi yaşamanızı sağlamak için çerezleri kullanır. Daha fazla bilgi için tıklayın