FRANKENSTEIN: SHELLEY’DEN METALLICA’YA…

1816 yazının serin ve yağmurlu bir akşamında, Lord Byron’ın ev sahipliğinde bir araya gelen Percy Shelley, Byron’ın doktoru John Polidori ve henüz 18 yaşındaki Mary Wollstonecraft Godwin… Dünya edebiyatının en kült eserlerinden biri sayılacak olan Frankenstein’ın (Modern Prometheus) temelleri böyle bir ortamda atıldı.

Frankenstein, bilim kurgu türünde yazılmış ilk eser olarak kabul edilmektedir. Bunun yanı sıra, gotik ve romantik ögeler de barındırmaktadır. Eserin merkezinde yer alan iki temel trajik olay vardır: biri insan doğasındaki kibir ile gelen “Tanrı Kompleksi”, bir diğeri de ailesel ve toplumsal dışlanma.

Mary Shelley’nin gün yüzüne çıkarmaya çalıştığı iki farklı arketip vardır: “yaratık” ve hırsına yenik düşmüş bir “çılgın bilim insanı”. Bu eser bugün hâlâ adından söz ettiriyorsa bunun tek bir sebebi var. O da insanların doğasındaki çok büyük bir korku ve anksiyete unsurunu tetiklemesi. 19. asırda “modernleşme” sürecinin başlaması ve bu geçiş döneminin getirdiği buhran göz önüne alınınca, Frankenstein insanlar ve bilim arasındaki ilişkiyi tedirgin edici bir biçimde ele alıyor. İnsanların en büyük zaaflarından biri olan kibir ile bilim-teknolojinin sağladığı olanaklar bir araya gelince ortaya çıkabilecek felaketleri öngören bir eser. Günümüzde hâlâ popülerliğini koruyarak pek çok filme, kitaba, tiyatro oyununa ilham olan bir soruya cevap arıyor: Eğer insanlar, özellikle de sınır tanımaz bilim insanları, şartları haddinden fazla zorlasalardı nasıl sonuçlar elde ederdik? Frankenstein ile akıllarda beliren bu soruya hâlâ cevap arıyoruz. Zira insan ve bilimsel gelişmeler arasındaki bu kaygı yaratan ilişki hâlen yapay zekâ konulu bilim kurgu eserlerine ve daha pek çok sanatsal işe ilham oluyor.

Thomas Edison’ın 1910 yılında gösterme giren kısa filmi, 2001: Bir Uzay Destanı, İtalyan ve Japon uyarlamaları ve bir “Blaxploitation” filmi olan Blackenstein gibi daha niceleri Shelley’nin Frankenstein’ını referans aldılar. Bunun yanı sıra, pek çok bilgisayar oyununa, diziye ve çizgi romana da esin kaynağı oldu. Ama belki de en ilginci müzik dünyasında da Ice Cube, T’Pau ve Metallica gibi isimlerin şarkılarında da hayat bulmasıdır.

Hazırlayan: Nurbike Bengisu Yılmaz


Kitap365.com, web sitemizde en iyi deneyimi yaşamanızı sağlamak için çerezleri kullanır. Daha fazla bilgi için tıklayın