ÇİN EDEBİYATININ YAPI TAŞI: ŞARKILAR KİTABI (SHI JING)

Çin edebiyatının günümüzdeki hâlini alışı şans ya da tesadüfle açıklanamaz, zira bu köklü edebiyat oldukça sağlam temeller üzerine inşa edilmiştir. Bu oluşumda Çin’in ilk şiir antolojisi olan Şarkılar Kitabı’nın (Shi Jing) rolü de yadsınamaz.

Zhou Hanedanlığı zamanında 350 anonim şarkının derlenmesi ile oluşturulan bu eser, insan kalbinin ve zihninin muazzam bir bileşimidir. Ne var ki MÖ 483 yılında Konfüçyüs’ün kendi siyasal düşünce yapısını ön plana çıkararak yaptığı ikinci bir derlemeye tabi olmuştur. Kitap üç başlık altında incelenebilir: Feng (halk şarkıları), Ya (övgüler) ve Song (ilahiler). Sadece bir edebi eser olmanın ötesine geçerek, Çin toplumunun düşünce, kültür ve siyasi yapısında da büyük izler bırakmıştır. Homeros’un eserleri Batı için ne kadar önemli ve ayrıcalıklıysa, Şarkılar Kitabı’nın Çin toplumundaki yeri de o kadar kıymetlidir. Kitaptaki şarkılarda savaş, aşk, tarımsal üretim gibi konulara sıkça yer verilse de asıl öne çıkanlar, toplumsal çelişkileri ve hanedanlığı eleştiren hicivlerdir. Öte yandan, hükümdarı yer yer öven şarkıları ve sunak törenlerini tasvir eden kesitleri de barındırır.

Zhou Hanedanlığı süresince, sarayın adamları her sene hasat döneminde ülkeyi gezerek halkın şiirlerini, şarkılarını toplayıp hükümdara sunardı. Böylece yönetimi övdüğü gibi yerebilen düşüncelerin de saraya taşınmasını sağlayan önemli bir iletişim unsurunun taşımacılığını yaparlardı.

Bu kitaptaki şarkılar Çin halkının günlük ve siyasi yaşamına âdeta nüfuz etmiştir. Kitaptaki pek çok şarkının dizesi halk dilinde yaygın olarak kullanılan deyimler ve kalıplar hâline gelmiş, bazı satırlar ise düşünürleri uzun süre meşgul edecek olan felsefi tartışmaların fitilini ateşlemiştir. Ama belki de en tuhafı, diplomatik haberleşmelerde bir tür şifreli dil oluşturmak için kullanılmasıdır.

Konfüçyüs’ün kitabı ele alış biçimi ise ayrı bir makale konusu olacak türden. Konfüçyüs’ün öğretisinde, ahlaki değerlerin yaygınlaştırılması amacıyla şiir ve müziğin araç olarak kullanımı oldukça yaygındır. Şarkıların akılda kalıcılığı ve dilden dile yayılma hızı hesaba katıldığında Şarkılar Kitabı’nın etkisini hâlâ muhafaza etmesi hiç de şaşılası bir durum değil.

Çin toplumunun asırlardır süre gelen felsefi, politik ve kültürel düşünce yapısını şekillendiren bu denli önemli bir eserin dilimize kazandırılmasının zamanı geldi de geçiyor belki de.

Hazırlayan: Nurbike Bengisu Yılmaz


Kitap365.com, web sitemizde en iyi deneyimi yaşamanızı sağlamak için çerezleri kullanır. Daha fazla bilgi için tıklayın