EVİMİZİN MİSAFİRİ

Selim İleri

Bedia Akartürk’ün Tolgahan Vurgun’la ırmak söyleşisini üç gün boyunca aralıksız okudum. Turnanın Türküsü (Mona Yayınları) bir tür biyografi. Ama biyografinin de ötesi: Halk müziğinin ünlü yorumcusu, ünlü sanatçısı bu söyleşi aracılığıyla sanki evimize konuk geliyor; 1940’lardan günümüze, kendi serüvenini anlatıyor. 

Natüralizm üzerine bir incelemede okumuştum: Zola, romanlarını kaleme getirirken, değişik meslek, uzmanlık alanlarından kişilerin anılarını, tecrübelerini dikkatle okurmuş… On dokuzuncu yüzyılda anı, biyografi, özyaşam öyküsü Fransız edebiyatında hayli zengin. 

Bedia Akartürk

Zola Eser'de yakından tanıdığı gerçek bir ressamdan yola çıktığı gibi, Paris’in sanat çevrelerini, bohem hayatını anılarına yansıtmış birçok kişinin gözlemlerinden de yararlanmış. 

Bizde böylesi imkânlar oldum bittim kısıtlı. Yenilikçi edebiyatımızın –hele başlangıç, oluşum yıllarında– en cılız kolu anılar. Bırakın başka meslek kişilerini, doğrudan doğruya edebiyat insanları bile anılarını yazmakta apaçık duraksamışlar. Halid Ziya Kırk Yıl'ı, Saray ve Ötesi'ni yazmış ama; yanı başında ne ne Hüseyin Rahmi’nin ne Recaizâde’nin kişisel anıları, handiyse tek satır yazmamışlar. 

Değerli edebiyat tarihçisi Mustafa Nihat Özön’ün 1941’de yorumu şöyle: “Hatırata gelince, bunun mektup kadar da bir geçmişi yoktur. Eski adamlarımız içinde ve bunların etrafındakiler arasında geçen hadiseleri gelecek insanlara nakletmek isteyenler hemen hemen çıkmamıştır. Bu kabil hatıraların yokluğu tarihimiz için elim bir boşluk teşkil etmektedir.” 

2020’de ancak, bir halk müziği sanatçısı anılarını, dünyasını okura armağan ediyor. Sanırım kendi uğraş alanında ilk kez! 

Tolgahan Vurgun ırmak söyleşiyi gerçekleştirirken, ucuz magazin meraklılarının çevresinde dolaşmamış; tam tersine, “insan” Bedia Akartürk’ün söyleşi boyunca nefes almasını, yeniden ve bütün canlılığıyla yaşamasını sağlamış. 

Vurgun, nasıl çalıştıklarını da anlatıyor: Sorular, yanıtlar zamana yayılmış, bazan konsere giderken arabada, bazan kuliste, evde, Bedia Akartürk dikiş başındayken, mutfakta yemek yaparken…

Dikiş dedim, Turnanın Türküsü’nde giyim kuşama, sahne kostümlerine ayrılmış çok hoş, etkileyici bölümler var. Daha çocukluğundan, yeniyetmeliğinden giysileriyle, güzel giyinmek tutkunu Bedia Akartürk’ü tanımakla kalmıyoruz; onun Anadolu giysi sanatından nasıl etkilendiğini de saptıyoruz. Yer yer bir modacı konuşuyor. 

Sonra bir vefa: “Hâlâ durur makinem, gözüm gibi bakıyorum.” 

Vefa elbette yalnız eşyalara değil. İnsan Bedia Akartürk’ü tanıdıkça, onun, yüzlerini hepi topu bir kez gördüğü sevenlerine de bağlılığını yakalıyorsunuz. “ (…) kendimi çok zorluyorum, ismini çıkaramıyorum. Velev ki bu kitabı okursa, o hanım kendini muhakkak tanıyacaktır. Bana lütfen ulaşsın, görüşelim çok isterim.” 

Turnanın Türküsü'nde bence iki başat özellik var. Birincisi, insan Bedia Akartürk’ün iyimserliğini hep koruması. Ankara Radyosu’ndan bütün yurduna ve Almanya’ya açılan macerasında, bu sanatçı, pek çok hüznü de yaşıyor, bununla birlikte her defasında direnme gücünü iyimserlikte buluyor. Bugün yine türküleri genç kuşaklara sevdirme gayretinde. 

İkincisi, gereksiz bir tevazuya da düşmeden, hep alçakgönüllü kalması. Başarılarını dile getiriyor ama kendisini yetiştirenleri, var edenleri hiç unutmadan. Sevdiği sanatçı dostlarını daima överek. Biraz kırılmış olduğu bazı sahne anılarını boyuna hoşgörüyle kuşatarak. 

Eşi Atillâ Bey’e ayrılmış bölüm, hele o son ayrılış bana bir film olacak kadar etkileyici geldi. Başka bir sinema ortamında olsaydı, sanırım çoktan gerçekleştirilirdi. 

Turnanın Türküsü'nün bana –ucundan ucundan tanıklık ettiğim– bütün bir gazino dünyasını da geri getirdiğini belirtmeliyim. Bir dönemin ses sanatçıları sanki geçit törenine çıkmışlar. Sahne arkadaşının iddialarını, kaprislerini, bencilliklerini görür gibi oluyorsunuz. Ama hep Akartürk’ün zarif, ölçülü, özenli anlatışıyla. 

Turnanın Türküsü'nü okudukça içim iyilikle doldu. 

Satın almak için tıklayınız.



Kitap365.com, web sitemizde en iyi deneyimi yaşamanızı sağlamak için çerezleri kullanır. Daha fazla bilgi için tıklayın