GÖRKEMLİ BİR ZAMAN YOLCULUĞU: UYGARLIĞIN AYAK İZLERİ

Aynur Kulak

Kitaptan kendimi alabilirsem yazamaya başlayabileceğim. Fakat mümkün değilmiş gibi gözüküyor. Kitapla ilgili yazmaya her başladığımda herhangi bir ayrıntı için dönüp kitaba bakayım diyorum ve normalde kısacık sürebilecek her bakış yaklaşık bir saatimi alıyor. En meraklısı olduğum alanla ilgili olmasından ziyade kitap, bahsi geçen dönemiyle, (Rönesans Dönemi) konusu itibariyle, anlatımıyla, içindeki resimleriyle ve gözümü alamadığım, büyüleyici heykelleriyle, kısacası sanatın en harika detaylarıyla dolu.

Epsilon Yayınları tarafından yayımlanan Uygarlığın Ayak İzleri-Rönesans’tan Barok Dönem’e Sanat Dehaları kitabından bahsediyorum ve henüz gerçekten de heyecanımı gözler önüne serebilecek giriş paragrafı dışında herhangi bir şeyden bahsetmiş sayılmam. Kitabın yazarı Celil Sadık. Bir sanat tarihçisi ve henüz 28 yaşında. İnanması güç çünkü elimden bırakamadığım kitap, sadece sanatın oluşumunu göstermesi açısından değil sanatın çağları kapatıp açan devrimsel özelliklerini görmemiz açısından da kaynak niteliğinde olabilecek, yazılı ve görsel bir şölen. Rönesans’ın doğuşu ile başlayan bu sanat şöleninin ev sahipleri Leonardo Da Vinci, Michelangelo Buonarroti, Michelangelo Merisi da Caravaggio ve Lorenzo Bernini. Bu şahane insanların dünya sanatına hediye ettikleri eserler birbirinden değerli, hiç şüphesiz. Rönesans’ın başlamasına sebebiyet veren ve yeni bir çağ başlatan bu dört sanatçıyı naçizane anlatmaya, daha doğrusu kitabı anlatmaya çalışacağım.

Sanat dehaları

Da Vinci, Michelangelo, Caravaggio, Bernini. Birbirinden değerli bu dört sanatçı neredeyse aynı dönemde yaşıyor ve çağlar boyu değerini yitirmeyecek sanat eserlerine imza atıyorlar. Bu eser beş metrelik bir heykel de olabiliyor, bir şapelin duvarını boydan boya kaplayan resim de. Veya bir kadın yüzü, büyük meclis binasının duvarlarını kaplayacak resimler, Sistine Şapeli’ndeki freskleriyle Rönesans resim sanatını temelden sarsacak olan Maniyerizm akımı… Meraklısı olmama rağmen bilmediğim ne çok detay varmış dedirten bir kitap ile karşı karşıyayım.

Soldan sağa: Leonardo da Vinci, Michelangelo Buonarroti,  Michelangelo Merisi Da Caravaggio ve Lorenzo Bernini

Kitap, Rönesans dönemini konu ederek başlıyor. Celil Sadık, bilim ve sanat adına yenilik olarak tanımladığımız Rönesans’ın aslında dini bir terim olarak ortaya çıktığını ve kişinin yeniden hayata dönüşü anlamına geldiği bilgisini veriyor. Zaten dört dehanın yaşamlarına baktığımızda ve ortaya çıkardıkları eserlerin yapılış süreçlerini okuduğumuzda o dönemin hanedan aileleri başta olmak üzere Papa ve kiliseler himayesinde varlık gösterdiklerini görüyoruz. Bir eser yapmak için o dönemin Papa’sı kim ise onunla anlaşma imzalanıyor örneğin… Dönem hanedanlarının yanında –yani sarayda– yaşayıp eserlerini orada kurdukları atölyelerde ortaya çıkarıyorlar.

Leonardo Di Ser Piero Da Vinci

Rönesans’ın vücut bulmuş hali. İsa’nın Vaftizi, Son Akşam Yemeği ve Mona Lisa’nın yaratıcısı. Olağanüstü eserler vermiş bu sanatçının odaklanma yetersizliği nedeniyle derslerinde başarısız olduğuna inanmak oldukça güç. Arayışı ve nihayetinde resim yapmaya karar vermesi uzun sürmüş bu yüzden. İnsan anatomisine karşı büyük bir merak içinde olduğunu ve zamanın en iyi anatomi hocası Marcantonio Della Torre ile birlikte İnsan Anatomisi isimli, kırmızı tebeşir ile yaptığı çizimlerle tıp tarihinin en detaylı anatomi kitabına imza attığını biliyor muydunuz?   

Son Akşam Yemeği, Leonardo Da Vinci, 1495-1498

Michelangelo Buonarroti

Dünya sanat tarihinin Michelangelo’su. Floransa’yı bir açık hava müzesi haline getiren sanatçı. İlk etapta rölyef çalışmaları olan Faun Başı, Lorenzo Hanedanı için yaptığı Madonna Merdivenleri ve Sentorlar Savaşı çalışmalarıyla adını duyurmasının ardından Roma şehrine gidip Kardinal Riario ile tanışıp ilk heykeli olan Bacchus’u yaptı. Muhteşem Pieta, David, Musa heykellerinin yaratıcısı; şapellere yaptığı fresklerle Maniyerizm akımının doğuşuna sebep olan mimar. Hayranlık duymaktan kendinizi alamadığınız böyle bir sanatçının agresif bir kişiliğe sahip olduğunu ve ayrıca kompleksli oluşunu sanat eserlerine nasıl yansıttığını okumak heyecan verici. Da Vinci ile aralarında yirmi yaş olması, kendilerine verilen görev ile meclis duvarlarını boydan boya resimlerle donatmaları ve Michelangelo’nun rekabetçi, hırslı kişiliği sebebiyle Da Vinci ile girdiği rekabet sanat adına ilham verici.

Adem'in Yaradılışı, Michelangelo Buonarroti, 1512

 Michelangelo Merisi Da Caravaggio

Barok resim sanatının yaratıcısı. Resimleri geçmişi kadar karanlık olmasına rağmen özellikle Genç, Hasta Bacchus, Kertenkelenin Isırdığı Çocuk, Müzisyenler, Hilekârlar, Aziz Petrus’un Çarmıha Gerilişi, Aziz Thomas’ın Şüpheciliği ve Bakire’nin Ölümü tablolarından kendinizi alamıyorsunuz. Özel hayatı bilinmezliklerle dolu olan Caravaggio’nun tablolarındaki detaylar baş döndürücü.

Judith Holofernes’in Başını Keserken, Michelangelo Merisi Da Caravaggio, 1598–1599

Lorenzo Bernini

Barok resim sanatını yaratan Caravaggio’ya karşılık Barok heykel döneminin yaratıcısı olarak karşımıza çıkıyor. Aziz Sebastian, Aziz Lawrence, Proserpina’nın Kaçırılışı, Apollon ve Daphne, David, Azize Theresa’nın Vecdi ve birçok büst… İnanılmaz ayrıntılar barındıran heykeller söz konusu olduğundan “Nasıl oluyor da mermerden yapılma bir heykelde parmakların ete olan baskısını, dudaklardaki kıvrımları, göz kenarlarındaki çizgileri görebiliyoruz?” sorusunu ister istemez sorduran bu hayranlık uyandırıcı eserler, Rönesans’ı hâlâ dünyanın başına gelen en iyi sanat ve bilim devrimi olarak yaşatıyor.

Apollon ve Daphne, Lorenzo Bernini, 1622-1625

Ayrıntılar

Kitap üzerine burada yazdığım ayrıntılar kitabın yanında, kitapta sizi bekleyen görsel şölen yanında, o döneme ve o dönemi var eden muhteşem sanatçılar ile ilgili verilen detaylar yanında birkaç laf-ı güzaf sadece. Böylesine genç yaşta hem meraklılarına hem de çok merakı olmamasına rağmen okuyucunun ilgisini uyandırabilecek bir kitaba imza attığı için Celil Sadık’a teşekkürler.  Epsilon Yayınları ekibinin de böylesine harika kitaplarla bizi beslemesi ayrıca mutluluk verici.

Satın almak için tıklayınız.


Kitap365.com, web sitemizde en iyi deneyimi yaşamanızı sağlamak için çerezleri kullanır. Daha fazla bilgi için tıklayın